AI neemt werk over. Wat moet een jurist dan nog kunnen?

Een jurist moet beter zijn dan AI. Maandag starten de eerste 23 juristen met de opleiding tot AI-Shaped Lawyer. In februari volgt de volgende groep.

Een zorgverzekeraar zet AI in om fraude op te sporen, en loopt vast in regelgeving die zich opstapelt. Die vraag gaat naar een AI-model met juridisch aangescherpte prompts. En naar een jurist. Daarna worden de twee antwoorden naast elkaar gelegd: wat voegt de jurist toe dat het model mist?

Zo wordt er getoetst in onze opleiding tot AI-Shaped Lawyer (ASL). Op maandag 23 november beginnen 23 van onze legal counsels aan het niveau Practitioner. In februari volgt de volgende groep met Foundation. De opleiding is bedoeld voor juristen van junior tot senior, en per jurist wordt gekeken welk niveau nodig is. Ook voor nieuwe collega’s hoort de opleiding erbij.

Investeren in mensen, maar waarin precies?

AI neemt steeds meer werk over waarmee juristen het vak altijd hebben geleerd: een eerste versie van een contract, een DPIA, een beleidstekst. Veel organisaties investeren daarom extra in menselijke vaardigheden, zoals klantcontact, samenwerken en feedback geven. Dat is terecht, maar het lost niet alles op. Juristen bouwden hun oordeel altijd op door het werk zelf te doen. Als AI dat werk overneemt, hoe leer je dan nog te zien wanneer AI ernaast zit?

“Het productiewerk verschuift naar AI, dat is een gegeven,” zegt Arnoud Engelfriet, Chief Knowledge Officer bij ICTRecht en ontwerper van de opleiding. “Wat overblijft, is waar klanten ons eigenlijk voor inhuren: inschatten wat er speelt, een keuze maken en die verdedigen. Daarvoor heb je meer goede juristen nodig, niet minder. Wel juristen die anders zijn opgeleid.”

Ardine Siepman, Learning & Development Lead bij ICTRecht, ziet waarom dat nodig is. “AI maakt fouten. Die zie je alleen als je zelf de kennis in huis hebt om de output te toetsen. Hoe meer je met AI werkt, hoe belangrijker je eigen oordeel wordt.”

Herkennen, oordelen, vertalen

De opleiding traint drie vaardigheden. Ze heten reflexen, omdat ze vanzelf moeten gaan.

  • Herkennen. Een SaaS-leverancier moet de Data Act verwerken in zijn contracten. Welke regels raken dit product, waar zitten de verplichtingen, en welke routes zijn er wél?

  • Oordelen. AI levert een conceptadvies. De jurist redigeert dat niet, maar onderschrijft of verwerpt het, met argumenten. Alsof de jurist elk woord zelf heeft geschreven.

  • Vertalen. Een werkgever gebruikt algoritmes bij het selecteren van sollicitanten en moet daar verantwoording over afleggen. De jurist maakt van de juridische positie een advies waar de HR-directeur iets mee kan.

Deelnemers werken met echte klantsituaties, waaronder casussen uit hun eigen praktijk, waarin de drie reflexen steeds samen aan bod komen. Tijdens het dagelijks werk registreren ze bevindingen en lessen in hun patronenlogboek, waarmee ze bij de cursusdagen gericht nieuwe leerdoelen formuleren. Voor de een is tegenspraak van AI krijgen belangrijk, de ander zoekt vooral meerdere routes om haar professionele beeld te vormen.

 Soms bewust zonder AI

Deelnemers schrijven geregeld een advies helemaal zonder AI. Dat is hun ijkpunt: wie zelf niet meer kan redeneren, ziet ook niet wanneer AI ernaast zit.

“Gooi een vraag niet meteen in een AI-tool,” zegt Ardine. “Ga eerst na wat je precies moet onderzoeken en welke informatie je daarvoor nodig hebt. Toets de output daarna aan je eigen kennis. En stel jezelf de vraag achter de vraag: wat wil de klant eigenlijk weten?”

Een eindexamen is er niet. Een mentor en minstens één collega beoordelen het portfolio met echt werk dat deelnemers gaandeweg opbouwen.

Menselijke vaardigheden horen bij het vak

Ook in deze opleiding spelen menselijke vaardigheden een grote rol, maar niet als losse training. Ze zijn onderdeel van de derde reflex: vertalen. Als AI de analyse levert, zit het verschil niet meer in wat een jurist weet, maar in wat de klant met het advies doet.

“Tijdens je studie krijg je weinig mee over hoe je helder communiceert, stakeholders meeneemt en de juiste toon aanslaat,” zegt Ardine. “Maar juist dat bepaalt of mensen je advies ook echt toepassen. Een juist advies dat niemand opvolgt, levert de klant net zo weinig op als een fout advies.”

We beginnen bij onze eigen mensen

Wij adviseren organisaties dagelijks over AI, bouwen eigen juridische AI-tooling en leiden juristen van andere organisaties op. Daarom leggen wij de lat voor onze eigen juristen het hoogst. Ook bij het aannemen van mensen speelt dat al een rol. “Als we iemand aannemen, kijken we nu al hoe diegene met AI omgaat,” zegt Ardine.

Na Foundation en Practitioner volgt een derde niveau: Contributor. Daar bouwen juristen zelf mee aan de skills, systeemprompts en templates waarmee onze collega’s werken. “Wat één jurist ontdekt, wordt zo de standaard voor het hele kantoor,” zegt Arnoud. “De tool is voor iedereen te koop. Het vakmanschap om er iets goeds mee te doen niet.”

Wat de klant ervan merkt

Uiteindelijk draait het om wat de klant merkt. Ardine: “AI neemt routinewerk uit handen. De tijd die dat oplevert, besteedt de jurist aan de vraag achter de vraag. Klanten zien dan dat AI een antwoord kan geven, maar dat een jurist het advies geeft waar ze verder mee kunnen.”

De opleiding tot AI-Shaped Lawyer staat ook open voor juristen en advocaten van andere organisaties. Meer informatie:ASL Practitioner en ASL Foundation. Werken bij ICTRecht? Bekijk hier onze vacature.

Vacatures

Terug naar overzicht