Data & Privacy Jurisprudentieblog | november 2026

In deze bijdrage van de maandelijkse Data & Privacy jurisprudentieblog worden twee recente uitspraken uitgelicht. Zo verduidelijkte de Hoge Raad in een uitspraak wanneer een bancaire risicoregistratie als strafrechtelijk persoonsgegeven moet worden aangemerkt en wat dat betekent voor interne registers bij financiële instellingen. In een andere uitspraak oordeelde de rechtbank Midden-Nederland over een werkgever die camerabeelden raadpleegde voor een ander doel dan waarvoor ze zijn geplaatst, de werknemer daar niet over informeerde en de conclusies vervolgens gebruikte als grond voor ontslag. De rechtbank kwalificeerde dit als ernstig verwijtbaar handelen. Lees hieronder verder.

Uitspraak Hoge Raad: bancaire risicoregistratie en de AVG

De zaak in het kort

Een ondernemer met een eenmanszaak in de handel in oud ijzer verloor in 2022 zijn zakelijke bankrekeningen bij ING. De aanleiding was dat hij tijdens een verplicht klantonderzoek onder de Wet ter voorkoming van witwassen (Wwft) onvoldoende openheid gaf over grote contante uitgaven en geen adequate boekhouding bijhield.

Na de beëindiging legt ING zijn gegevens voor acht jaar vast in twee interne systemen: een Gebeurtenissenadministratie en een Intern Verwijzingsregister (IVR). De aantekening vermeldt kort gezegd dat de klant "te weinig maatregelen neemt om zijn betrokkenheid bij heling, witwassen en andere financieel-economische criminaliteit uit te sluiten."

De klant wil die aantekening verwijderd zien en stapt naar de rechter. Hij verliest bij rechtbank en hof, en uiteindelijk ook bij de Hoge Raad.

Twee kernvragen

Vraag 1: Zijn dit 'strafrechtelijke persoonsgegevens' in de zin van art. 10 AVG?

De AVG kent in art. 10 een zwaarder beschermingsregime voor persoonsgegevens die betrekking hebben op strafbare feiten. Zulke gegevens mag een private partij als een bank in beginsel niet zomaar verwerken, dat is voorbehouden aan de overheid of vereist een expliciete wettelijke basis.

De ondernemer betoogde dat die aantekening over witwassen en heling gaat, en dat zijn strafbare feiten, met als gevolg dat art. 10 AVG van toepassing is en de registratie onrechtmatig is.

Het hof had dit verworpen met een redenering uit de oude Nederlandse privacywet (Wbp): gegevens zijn pas 'strafrechtelijk' als ze concreet genoeg zijn om een strafrechtelijke bewezenverklaring te kunnen dragen. Aan die lat voldoet de aantekening niet: het gaat om risicosignalen, niet om bewijs van een misdrijf.

De Hoge Raad nuanceert dit. Hij bevestigt dat het begrip 'strafbaar feit' in art. 10 AVG Europees autonoom moet worden uitgelegd, aan de hand van drie criteria: (1) hoe kwalificeert het feit naar nationaal recht, (2) wat is de aard van het feit, en (3) hoe zwaar is de mogelijke sanctie? Een ruimere Europese toets geldt dus en de oude Nederlandse maatstaf alleen is niet meer voldoende.

Maar het eindoordeel blijft hetzelfde. De aantekening beschrijft gedragingen die geen bewezenverklaring kunnen dragen, en het tweede en derde Europese criterium waren in dit partijdebat niet aan de orde gesteld. Onderdeel 1 van het cassatiemiddel faalt.

Door de nuance vanuit de Hoge Raad zullen financiële instellingen die interne risicoregisters bijhouden, niet langer meer kunnen volstaan met de vraag of een gedraging strafrechtelijk bewezen zou kunnen worden. De Europese drietraptoets vereist ook een beoordeling van de aard van het feit en de zwaarte van de mogelijke sanctie.

Vraag 2: Biedt het recht van bezwaar dan nog uitkomst?

Als art. 10 AVG niet van toepassing is, kan een betrokkene nog bezwaar maken op basis van art. 21 AVG. Dat recht geldt wanneer de verwerking is gebaseerd op het gerechtvaardigd belang van de bank. Bij zo'n bezwaar moet de bank aantonen dat zij dwingende gerechtvaardigde gronden heeft die zwaarder wegen dan de belangen van de betrokkene.

De ondernemer stelde dat het hof had verzuimd te toetsen of ING's belangen ook daadwerkelijk dwingend waren, 'gerechtvaardigd' is immers niet hetzelfde.

De Hoge Raad verwerpt dit. In het oordeel van het hof dat ING een zwaarwegend belang heeft "ook gelet op haar verplichtingen onder de Wwft" ligt al besloten dat sprake is van dwingende gronden. De wettelijke verplichtingen van een bank op grond van de Wwft tillen het belang automatisch naar dat hogere niveau. Daarbij speelde mee dat de ondernemer feitelijk gewoon bij andere banken terechtkon, hij had geen aantoonbare schade aan zijn toegang tot de financiële markt.

Wat betekent dit voor de praktijk?

Drie conclusies verdienen bijzondere aandacht:

  • De reikwijdte van art. 10 AVG is ruimer dan de Wbp-maatstaf suggereerde. Compliance-afdelingen en privacy-juristen die interne risicoregisters inrichten, moeten de Unierechtelijke driestappentoets uitdrukkelijk doorlopen en kunnen niet volstaan met de vraag of een bewezenverklaring mogelijk is.

  • Wwft-gedreven registraties hebben een sterk fundament onder art. 6 lid 1 sub f AVG. De combinatie van sectorspecifieke wetgeving en een branchebrede gedragscode (met bijbehorende waarborgen) blijkt zwaarwegend genoeg om een bezwaar ex art. 21 AVG te weerstaan. Dat wil niet zeggen dat registratie altijd gerechtvaardigd is: de gegevens moeten accuraat en niet verder strekken dan noodzakelijk.

  • Feitelijke belemmeringen zijn relevant bij de belangenafweging. Het ontbreken van aantoonbare schade aan de markttoegang van de betrokkene speelde uitdrukkelijk mee in het oordeel. Verwerkingsverantwoordelijken doen er verstandig aan dit element te documenteren.

Arbeidsrecht en privacy: camerabeelden op de parkeerplaats

Wat speelde er?

Een werknemer klaagt herhaaldelijk over zijn werkdruk. De werkgever besluit daarop, zonder dit eerst met de werknemer te bespreken, om camerabeelden van de parkeerplaats terug te kijken. Het doel is om te controleren hoe laat de auto van de werknemer er stond en zo de gewerkte uren te reconstrueren. Op basis van die beelden concludeert de directeur dat de werknemer structureel te weinig werkt. Dat leidt tot een brief, een verstoorde arbeidsverhouding en uiteindelijk tot een opzegging.

Die opzegging was arbeidsrechtelijk al niet rechtsgeldig: de werkgever had geen toestemming van het UWV verkregen en de werknemer had niet ingestemd met de opzegging, terwijl dat de enige twee routes zijn waarlangs een werkgever rechtsgeldig kan opzeggen. Maar de rechter gaat ook uitdrukkelijk in op het gebruik van de camerabeelden, en dat maakt deze uitspraak interessant vanuit privacyoogpunt.

Uitgangspunten vanuit de AVG

1. Doelbinding

Camera's op een parkeerplaats worden doorgaans geplaatst voor veiligheid of ter bescherming van eigendommen, niet voor het monitoren van werktijden. Dat onderscheid is cruciaal. De AVG vereist dat persoonsgegevens alleen worden verwerkt voor de doeleinden waarvoor ze zijn verzameld. Het terugkijken van beelden om arbeidsuren te reconstrueren dient een wezenlijk ander doel. De directeur erkende tijdens de zitting bovendien zelf dat de camera's daar niet voor bedoeld zijn.

2. Proportionaliteit en subsidiariteit

Zelfs als het doel van de controle op zichzelf legitiem zou zijn, dan nog verplicht de AVG tot de minst ingrijpende aanpak. Wat had voor de hand gelegen? Gewoon een gesprek voeren en de werknemer om een toelichting vragen. In plaats daarvan werden heimelijk beelden teruggekeken, werden daaruit conclusies getrokken en werd de werknemer geconfronteerd met een onderbouwde beschuldiging. De kantonrechter kwalificeert deze handelwijze uitdrukkelijk als ernstig verwijtbaar tegenover de werknemer.

3. Transparantie

De werknemer was niet op de hoogte gesteld van het onderzoek, en dat verdraagt zich slecht met het transparantiebeginsel van artikel 5 lid 1 onder a AVG. Werknemers mogen worden gemonitord, maar dan moet dit kenbaar zijn en moet de verwerking deugdelijk zijn vastgelegd. Van enig beleid, protocol of voorafgaande mededeling bleek in deze zaak niets.

De juridische consequentie: een hogere vergoeding

De rechter kent een billijke vergoeding van € 10.000 toe. Daarin zit een expliciete component voor het verwijtbare gebruik van de camerabeelden. De rechtbank stelt dat dit gebruik in voldoende oorzakelijk verband staat met de onrechtmatige opzegging en daarmee de hoogte van de vergoeding mede bepaalt.

Aanbeveling

Als werkgever mag je camerabeelden niet zomaar hergebruiken voor een ander doel dan waarvoor je de camera hebt opgehangen. Wil je werknemers monitoren op aanwezigheid of werktijden, dan vraagt dat een deugdelijke grondslag, een transparante mededeling aan werknemers vooraf en een bewuste keuze voor het minst privacybelastende middel.

Wil je meer van onze Data & Privacy jurisprudentieblog lezen? Bekijk het vorige blog via de link hieronder. 

Data & Privacy jurisprudentieblog | oktober 2026

Terug naar overzicht