Zorgprofessionals kunnen straks veilig en eenvoudig digitaal inloggen om gezondheidsgegevens in te zien. De Tweede Kamer stemde op 6 oktober namelijk met een ruime meerderheid in met de Wet Digitale Identificatie en Authenticatie in de Zorg (DIAZ), nadat het debat van 24 september al centraal stond in onze vorige nieuwsbrief.[1] Daarmee is een belangrijke stap gezet richting veilige toegang tot gezondheidsgegevens.
De Wet DIAZ introduceert een nieuw inlogstelsel voor de zorg, genaamd Dezi (De Zorgidentiteit). Met dit stelsel kunnen zorgprofessionals zich digitaal identificeren en authenticeren wanneer zij gezondheidsgegevens willen inzien. De zorgprofessionals kiezen vervolgens zelf uit meerdere veilige inlogmiddelen. Deze keuzevrijheid maakt het dagelijkse werk flexibeler doordat zorgprofessionals niet meer afhankelijk zijn van één fysieke pas. Denk bijvoorbeeld aan een ambulancemedewerker, die straks kan inloggen met een digitale wallet op de telefoon.
Voordat Dezi breed wordt ingevoerd, wordt eerst in de praktijk getoetst hoe het stelsel werkt. In het vierde kwartaal van 2026 starten daarom pilots in verschillende zorgsectoren en zorgprocessen. Daarin wordt onderzocht hoe Dezi aansluit op het dagelijkse werk en wat er nog nodig is voordat het stelsel breder wordt ingevoerd. [2]
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft op 6 oktober 2026 het concept voor de Modernisering Wet marktordening gezondheidszorg getoetst. De Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) zorgt ervoor dat de zorgmarkt in Nederland betaalbaar, toegankelijk en van goede kwaliteit blijft. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) wil de wet moderniseren zodat deze beter aansluit op de huidige manier van zorg verlenen en samenwerken.
Het concept brengt ook combinatie-instellingen onder de Wmg. Dit zijn organisaties die naast reguliere zorg ook jeugdhulp en Wmo-ondersteuning bieden. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) zou daardoor ook gegevens over jeugdhulp en Wmo bij hen kunnen opvragen. [3]
De AP maakt hiertegen bezwaar omdat het concept niet voldoet aan de noodzakelijkheidstoets. De NZa vraagt deze gegevens op voor haar markt- en tarieftaken op het gebied van “zorg”. Volgens de Wmg vallen jeugdhulp en Wmo daar juist niet onder. De gegevens zijn dus niet nodig voor die taak en de verstrekking mag daarom niet. De AP vindt dat het voorgestelde artikel 62, tweede lid, Wmg moet worden aangepast. Als dat niet gebeurt, moet de bepaling wegens strijd met hoger recht buiten toepassing blijven. [4]
Het PHP-softwarelek was deze maand veelbesproken, ook binnen de zorg. Veel instellingen in de ouderenzorg hadden namelijk voor minder dan een dag geen toegang tot het bekende medicatiesysteem Medimo. Enovation, de leverancier van Medimo, gaf in berichtgeving aan dat het medicatiesysteem uit voorzorg offline is gehaald. [5]
Veel organisaties hebben last gehad van dit PHP-softwarelek en hebben, net als Enovation, websites en applicaties die PHP gebruiken uit voorzorg offline gehaald. Het bedrijf achter PHP, The PHP Group, kondigde aan dat er twee kritieke updates zouden plaatsvinden. [6] Deze updates zouden kwetsbaarheden binnen de coderingstaal verhelpen die eerder gepubliceerd zijn. Via deze kwetsbaarheden konden kwaadwillenden op afstand volledige controle krijgen over websites en mogelijk de server van die website overnemen. Het Nationaal Cyber Security Centrum heeft later bekendgemaakt dat er met succes gebruik is gemaakt van dit PHP-softwarelek. [7]
In de zorg is door het uitvallen van Medimo gebruikgemaakt van back-uplijsten. Deze lijsten bevatten de laatste updates die gegeven zijn door Medimo voor het offline gaan. Hierdoor heeft het toedienen van medicijnen geen gevaar gelopen. Pas als het softwarelek veel langer duurde, zou dit in gevaar komen. [8]
Vorige maand gaven we in onze nieuwsbrief aan dat AI steeds meer gebruikt wordt in de zorg en dat zorgprofessionals positief zijn over het gebruik van AI. [9] Deze maand werd dit nogmaals bevestigd in een monitor over GGZ-organisaties. AI wordt volgens deze monitor binnen de GGZ-organisaties ingezet voor bijvoorbeeld spraakgestuurd rapporteren, beslisondersteuning bij diagnostiek en chatbots voor triage. [10]
Zorgprofessionals geven hierover aan dat tijdwinst en verlichting van de werkdruk een belangrijke drijfveer zijn voor het gebruik van AI. Tegelijkertijd uiten de zorgprofessionals hun zorgen over het verantwoord omgaan met AI en de betrouwbaarheid van de adviezen. Patiënten zijn echter overwegend terughoudend over het gebruik van AI. Zij hechten waarde aan menselijk contact en willen weten wanneer AI gebruikt wordt bij hun behandeling.
Een groot deel van de GGZ-organisaties heeft inmiddels een AI-beleid opgesteld. Dit AI-beleid richt zich vaak op privacy, informatiebeveiliging, verantwoord gebruik van AI en naleving van wet- en regelgeving. Bij veel van de GGZ-organisaties wordt de AI-geletterdheid verhoogd door interne communicatie hierover, het publiceren van richtlijnen en het inzetten van e-learnings en workshops.
De Europese Commissie heeft twee nieuwe initiatieven gelanceerd om belanghebbenden te betrekken bij de verdere uitwerking en implementatie van de European Health Data Space (EHDS). Dit zijn het EHDS Stakeholder Forum en de EHDS Stakeholders' Community. [11]
Het EHDS Stakeholder Forum wordt een officieel adviesorgaan dat een directe verbinding biedt tussen belanghebbenden en de EHDS Board. Het Forum telt ongeveer 80 leden en zal bestaan uit diverse stakeholdergroepen zoals organisaties en publieke instellingen. Aanmelden kan tot en met 10 december 2026 via de website van de Europese Commissie.
De EHDS Stakeholders' Community staat open voor alle belanghebbenden die betrokken zijn bij de EHDS. Deelnemers kunnen deelnemen aan webinars en conferenties, nieuws en richtlijnen raadplegen, feedback geven via enquêtes en interviews en ervaringen uitwisselen met andere Europese stakeholders. Deelname is mogelijk door een interesseformulier in te vullen dat ook op de website van de Europese Commissie beschikbaar is.
Beide initiatieven zijn erop gericht om kennis en ervaringen te bundelen en zo bij te dragen aan een succesvolle implementatie van de EHDS binnen Europa.
Meld je nu aan voor één van de nieuwsbrieven van ICTRecht en blijf op de hoogte van onderwerpen zoals AI, contracteren, informatiebeveiliging, e-commerce, privacy, zorg & ICT en overheid.