Home / Nieuws & Blogs / Het spanningsveld: Wet open overheid en de AVG

Het spanningsveld: Wet open overheid en de AVG

| 11 mei 2022

Sinds 1 mei 2022 vervangt de Wet open overheid (Woo) de Wet openbaar bestuur (Wob). De Woo wordt gezien als een belangrijke stap naar een open overheid en is bedoeld om overheden meer transparant te maken door ervoor te zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar en toegankelijk wordt. Een belangrijk verschil met de Wob is dat de Woo naast informatieverstrekking op verzoek, overheidsorganisaties ook verplicht zelf informatie openbaar te maken. In deze blog bespreken we de overgang naar deze nieuwe wetgeving en vooral hoe de actieve openbaarmakingsplicht zich verhoudt tot de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG).

Overgangsrecht

In de Woo is weinig overgangsrecht opgenomen. Dat betekent dat Wob-verzoeken die zijn ingediend voor 1 mei 2022 en na 1 mei beoordeeld, aan de hand van de Woo zullen worden beoordeeld. Er geldt echter één belangrijke uitzondering. Alleen voor de actieve openbaarmaking van de expliciet genoemde stukken, zoals onder meer wetten, adviezen, jaarverslagen en vergaderstukken (art. 3.3 Woo) geldt wél een gefaseerde aanpak. Deze verplichting treedt op een nader bij Koninklijk Besluit te bepalen tijdstip in werking.

De actieve openbaarmaking van de overheid brengt een enorme hoeveelheid aan stukken met zich mee die door overheden beoordeeld moeten worden. Dat is een flinke exercitie die de nodige zorgvuldigheid met zich meebrengt. Het is daarom de bedoeling dat overheden ondertussen hun werkprocessen en informatiesystemen inrichten op het openbaar maken van documenten.  

3 uitzonderingen met betrekking tot privacy

Het verstrekken van informatie blijft achterwege als er sprake is van een uitzonderingsgrond. De Woo maakt onderscheid tussen absolute en relatieve uitzonderingsgronden. Als bepaalde informatie onder een absolute uitzonderingsgrond valt, wordt dit in beginsel niet geopenbaard. Indien bepaalde informatie onder een relatieve uitzonderingsgrond valt, wordt het publieke belang van de openbaarheid van de informatie afgewogen tegen het belang dat de specifieke uitzonderingsgrond beoogt te beschermen. De Woo kent twee absolute uitsluitingsgronden en één relatieve uitzonderingsgrond die expliciet verwijzen naar de Uitvoeringswet AVG en het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer:

  1. Allereerst mogen er geen bijzondere of strafrechtelijke persoonsgegevens openbaar worden gemaakt, tenzij de betrokkene toestemming heeft gegeven voor de openbaarmaking van deze persoonsgegevens of deze persoonsgegevens kennelijk door de betrokkene openbaar zijn gemaakt.
  2. De andere absolute uitsluitingsgrond betreft nummers die dienen ter identificatie, zoals het Burgerservicenummer (BSN). Het BSN mag niet openbaar worden gemaakt tenzij openbaarmaking kennelijk geen inbreuk maakt op de levenssfeer.
  3. Naast de absolute uitsluitingsgronden kent de Woo ook relatieve uitsluitingsgronden. Zo zal het openbaar maken van informatie achterwege moet blijven voor zover dat belang niet opweegt tegen de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer.

Openbaarmaking vs. privacy

Er is een duidelijk spanningsveld tussen openbaarheid van overheidsinformatie enerzijds en de bescherming van persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer anderzijds. Het omvat meerdere aspecten die zorgvuldig dienen te worden afgewogen. Hoewel artikel 86 AVG ruimte laat voor toegang tot officiële documenten van overheden, zullen de algemene beginselen uit de AVG zoals dataminimalisatie en transparantie moeten worden nageleefd. Een extra uitdaging voor overheden is dat de termijn voor het actief openbaar maken in de Woo erg kort is, namelijk 2 weken zonder verlenging.

Hulp nodig?

Dit alles maakt dat er een flinke organisatie in gang moet worden gezet om de actieve openbaarmaking van overheidsstukken te realiseren. Hierin komt een belangrijke rol aan de functionaris gegevensbescherming toe die actief zal moeten worden betrokken. Daarnaast wordt er een onafhankelijk Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding aangesteld die instanties en personen die beroepsmatig bezig zijn met de Woo, adviseert over een goede uitvoering van de Woo. Heeft u als overheidsorganisatie ondersteuning nodig bij de implementatie van deze nieuwe wetgeving, neem dan contact met ons op, wij helpen u graag.

Deze blog is in samenwerking met stagiaire Mick Stuyt geschreven.


Meer lezen over dit onderwerp? Lees verder: