OpenAI presenteert: Astra for Law

OpenAI heeft Astra for Law aangekondigd, een nieuwe stap richting de juridische markt. Voordat iedereen zijn Claude-account stopzet om weer terug te gaan naar ChatGPT is het goed om te weten dat de aankondiging nadrukkelijk gericht is op de Amerikaanse markt. Toch is het ook voor Nederlandse organisaties relevant, Astra maakt namelijk duidelijk hoe de volgende generatie juridische AI eruitziet. Maar ook de focus die de frontier labs hebben als het gaat om de juridische markt.

De ontwikkeling gaat niet alleen meer over een slimmer taalmodel. Juridische bronnen, interne kennis, werkprocessen en governance worden samengebracht in één omgeving. Dit bevestigt de vraag die al langer speelt bij organisaties die AI inzetten voor juridisch werk. Het is niet per se de vraag welk AI-model er wordt gebruikt, de context en het harness is vooral belangrijk om het model betrouwbaar te laten werken binnen hun eigen juridische praktijk.

Wat is Astra for Law?

Astra for Law combineert GPT-6 Astra met een juridische zoekindex, specifieke instructies voor juridische analyse en schrijven, koppelingen met andere systemen en aanvullende workflows voor vertrouwelijk juridisch werk. OpenAI noemt onder meer integraties met document- en zaaksystemen en toepassingen voor contractanalyse, due diligence en juridisch onderzoek. De kracht zit dan ook vooral in het verder inbedden van AI in de juridische processen.

Voor zover OpenAI bekendmaakt, gaat het niet om een taalmodel waarvan de modelgewichten afzonderlijk zijn gefinetuned op juridische documenten. Het is beter te begrijpen als een juridisch ingerichte omgeving rond een algemeen krachtig model (een harness). Hiermee kan het systeem bronnen ophalen, instructies sturen en tools verbinden.

Dat onderscheid is belangrijk en al tijden de bakermat van Legal AI. Een model hoeft niet alle juridische kennis uit zijn training te reproduceren. Het moet op het juiste moment toegang krijgen tot de juiste en actuele bronnen, deze correct toepassen en zijn antwoord controleerbaar onderbouwen. Hoe de bestaande modellen dat in de juridische praktijk doen lees je hier.

Vooralsnog geen Nederland

De juridische zoekindex van Astra for Law bevat vooralsnog Amerikaanse wetgeving, rechtspraak en andere Amerikaanse rechtsbronnen. OpenAI presenteert bij haar aankondiging ook diverse vergelijkingen ten opzichte van andere niet-juridische modellen. Ook deze resultaten zijn gebaseerd op Amerikaanse juridische onderzoeksvragen. Die resultaten kunnen daarom niet rechtstreeks worden vertaald naar het Nederlandse recht.

Voor Nederlandse juridische professionals blijft toegang tot betrouwbare Nederlandse en Europese bronnen essentieel. Denk aan wet- en regelgeving, rechtspraak, parlementaire geschiedenis, toezichthouders, beleidsregels en vakinhoudelijke publicaties. Ook taal, rechtscultuur en de hiërarchie en betekenis van bronnen verschillen.

Astra for Law is dus nog geen vervanging voor Nederlandse juridische databanken of gespecialiseerde Nederlandse AI-tools. Het is wel een voorbode voor de bredere strategie van OpenAI en geeft een blik in de toekomst wat er wellicht ook in Nederland gaat komen.

Wat verandert er voor de bedrijfsjurist?

Voor bedrijfsjuristen is vooral relevant dat AI steeds verder opschuift van losse ondersteuning naar uitvoering van complete onderdelen van een werkproces. AI wordt in de praktijk nog veel gebruikt als losse chatinterface om samenvattingen te genereren en voorbereidend juridisch onderzoek. Met de verschuiving naar een meer procesmatige aanpak kan het meer taken oppakken. Het vergelijkt relevante precedenten en bepalingen op basis van een playbook, signaleert afwijkingen, stelt wijzigingsvoorstellen op en slaat de resultaten op in het juiste dossier.

Hoewel dat tijdwinst kan opleveren, verschuift het ook de risico’s naar een ander onderdeel van het juridisch werk. Een onjuiste bronselectie, een ontbrekende contractversie of een verkeerd ingestelde rechten en rollen is vaak minder zichtbaar. Naarmate AI meer stappen zelfstandig uitvoert, worden de kwaliteit van de context en de inrichting van het proces belangrijker.

Wat kunnen juristen nu al doen?

Organisaties hoeven niet te wachten tot Astra for Law in Nederland breed beschikbaar is. Zij kunnen nu al de basis leggen voor verantwoord en effectief gebruik van juridische AI.

1. Breng concrete werkprocessen in kaart.

Selecteer terugkerende werkzaamheden waarbij veel informatie wordt gezocht, vergeleken of opgesteld. Denk aan contractreview, beantwoording van standaardvragen, claims, complianceonderzoek en voorbereiding van adviezen. Beschrijf ook waar menselijk oordeel noodzakelijk blijft.

2. Organiseer de kennisbasis.

Inventariseer welke modellen, contracten, beleidsdocumenten, adviezen en externe bronnen betrouwbaar genoeg zijn om door AI te worden gebruikt.

3. Stel eisen aan brongebruik en controleerbaarheid.

Vraag leveranciers hoe het systeem bronnen selecteert, actualiseert en citeert. Test niet alleen of een antwoord overtuigend klinkt, maar ook of het juridisch juist, volledig en herleidbaar is.

4. Stel een normenkader op waaraan de oplossing moet voldoen.

Leg vast welke gegevens in de toepassing mogen worden verwerkt en waar de leverancier aan moet voldoen. Onderzoek onder meer opslag, retentie, gebruik voor training, logging, subverwerkers, verwerkingslocaties en toegangsbeheer.

5. Richt governance in.

Wijs een eigenaar aan, classificeer risico’s, leg goedkeurings- en escalatieprocedures vast en monitor het gebruik. Zorg bovendien voor passende AI-geletterdheid. De verplichting om inspanning te verrichten ten aanzien van AI-geletterdheid is immers al van toepassing.

6. Test met eigen dossiers en eigen kwaliteitscriteria.

Algemene benchmarks zeggen weinig over de prestaties binnen uw rechtsgebied, organisatie en risicoprofiel. Bouw daarom een vaste testset met representatieve vragen, documenten en bekende juiste uitkomsten. Herhaal deze tests na wijzigingen van modellen, bronnen of instellingen.

Aan de slag met Claude terwijl je op Astra wacht?

Astra for Law laat zien waar juridische AI naartoe beweegt: minder losse prompts, meer ingerichte processen. Wie daar nu al mee wil beginnen, kan dat met Claude. Maar dan moet je het wel goed inrichten. In een webinar op 6 oktober (10:00–11:00 uur) laat ik, samen met mijn collega Caroline van Ekeren, stap voor stap zien hoe je met skills, projecten en artifacts van losse prompts naar een effectief werkend systeem komt. Je hebt geen technische voorkennis nodig.