Amerikaanse rechter laat .com-domeinnaam in Nederland gehoste website blokkeren

Dit blog is geschreven in samenwerking met SIDN.

In dit blog is beschreven hoe domeinnamen onderdeel zijn van de bredere discussie over digitale autonomie. Daarbij keken we vooral naar landendomeinen zoals .ai (Anguilla) en .tv (Tuvalu), die wereldwijd worden gebruikt alsof het generieke extensies zijn.

Kort daarna volgde een uitspraak van een rechtbank in Texas die laat zien dat afhankelijkheden rondom domeinnamen breder zijn dan alleen deze extensies. De zaak draaide namelijk om een .com-domeinnaam, een extensie die honderdduizenden Nederlandse organisaties en personen gebruiken als primair domein. De rechtbank in Texas gaf Verisign, de beheerder van het .com-register, opdracht om maatregelen te nemen tegen de domeinnaam van een aanbieder van zogenaamde ‘adult content’ (een Luxemburgs bedrijf dat zijn website op dat moment in Nederland hostte).

De aanleiding was een overtreding van de Texaanse leeftijdsverificatiewetgeving: websites met expliciete content zijn verplicht te controleren of bezoekers meerderjarig zijn. De exploitant voldeed daar niet aan en verscheen ook niet in de procedure, waardoor de rechter een vonnis bij verstek wees. De fundamentele vraag of een rechtbank in Texas rechtsmacht heeft over een Luxemburgs bedrijf dat in Nederland host, bleef daardoor onbeantwoord. Onder Amerikaans recht moet een buitenlandse partij een aantoonbare band hebben met de staat die rechtsmacht claimt, die band ontstaat niet automatisch omdat een website daar bereikbaar is.

Een Europese website, een Amerikaanse maatregel

Toen de exploitant ook een eerder vonnis naast zich neerlegde, koos Texas voor een ongebruikelijke route. In plaats van verdere stappen tegen de exploitant zelf te ondernemen, richtte de rechter zijn bevel aan Verisign, de registry die het .com-domein wereldwijd beheert. Daarmee verschoof de handhaving van de overtreder naar de infrastructuur.

Verisign zette de domeinnaam vervolgens op een zogeheten serverHold-status, waardoor de domeinnaam niet meer verbonden was met de website. Deze maatregel werkt op het niveau van de DNS-zone: de domeinnaam blijft geregistreerd, maar is in de DNS van .com niet meer terug te vinden. Daardoor kan de domeinnaam niet meer worden omgezet naar een IP-adres en is de website via die domeinnaam wereldwijd niet meer bereikbaar.

Doordat het bevel zich uitsluitend richtte op de registry, bleven de registrar en de domeinnaamhouder volledig buiten de procedure. Dezen hadden zo geen enkele mogelijkheid zich te verweren voordat de maatregel al was uitgevoerd. Als Amerikaans bedrijf was Verisign gehouden het bevel op te volgen.

Uitspraak heeft wereldwijde gevolgen

Hoewel het een vertreding van Texaans recht betrof was het effect van de opgelegde maatregel overal ter wereld merkbaar. Verisign plaatste de domeinnaam op een serverHold-status op registryniveau, waardoor deze niet langer werd opgenomen in de DNS-zone van .com. Hierdoor was de website via die domeinnaam wereldwijd niet meer bereikbaar.

In deze zaak had een maatregel die voortkwam uit wetgeving van één Amerikaanse staat gevolgen voor internetgebruikers wereldwijd omdat de registry van de generieke domeinnaam ‘toevallig’ in de VS gevestigd was. Op deze manier heeft wetgeving van één Amerikaanse staat gevolgen voor houders en internetgebruikers overal ter wereld.

De zaak laat zien dat houders van domeinnamen onder extensies waarvan de registry in de Verenigde Staten is gevestigd, in bepaalde omstandigheden geconfronteerd kunnen worden met maatregelen die voortvloeien uit Amerikaanse rechterlijke uitspraken. Ook wanneer de website zelf buiten de Verenigde Staten wordt gehost.

Zaak in Nederland nauwelijks opgepikt

In Nederland kreeg de zaak relatief weinig aandacht. Dat hangt waarschijnlijk samen met de aard van de website en eerdere berichtgeving over strafrechtelijke onderzoeken rond dezelfde partij. Toch is de uitspraak ook hier heel relevant. Er zijn in Nederland ruim 2 miljoen .com-domeinnamen in gebruik. Nu blijkt dat deze getroffen kunnen worden door een uitspraak van een Amerikaanse rechter.

Wat betekent dit voor domeinnaamhouders?

De belangrijke vraag is daarom welke consequenties deze zaak kan hebben voor toekomstige zaken. Kunnen vergelijkbare verzoeken in de toekomst ook in andere typen geschillen worden gedaan? Of dergelijke verzoeken kans van slagen hebben, hangt af van de feiten van de zaak, de toepasselijke wetgeving en de beoordeling door de Amerikaanse rechter. Dat is echter een factor waarop vanuit Nederland weinig invloed uitgeoefend kan worden. Wie het risico wil beperken, kan overwegen om naast een .com-domein ook een Nederlandse of Europese extensie te voeren. Domeinen onder .nl en .eu worden beheerd door respectievelijk SIDN en EURid, organisaties die niet onder Amerikaanse jurisdictie vallen en daarmee buiten het bereik blijven van dit soort bevelen.

Digitale autonomie gaat ook over domeinnamen

De zaak benadrukt een punt dat in discussies over digitale autonomie soms onderbelicht blijft. Een website kan volledig buiten de Verenigde Staten worden gehost en toch afhankelijk zijn van infrastructuur die onder Amerikaanse rechtsmacht valt. Dat geldt niet alleen voor .com, maar ook voor diverse andere generieke internetextensies zoals .org, of .info. Daar komt bij dat de afhankelijkheid verder reikt dan domeinnamen alleen. Wie gebruik maakt van Amerikaanse cloudinfrastructuur, een Amerikaans contentdeliverynetwerk of een Amerikaanse DNS-resolver, bevindt zich juridisch in dezelfde positie: al die diensten zijn onderworpen aan hetzelfde regime. Een website die aan de voorkant in Europa draait, kan via dit soort infrastructuurlagen kwetsbaar zijn. De uitspraak uit Texas voegt daarmee een concrete en urgente dimensie toe aan de bredere discussie over digitale autonomie, jurisdictie en de bestuurlijke inrichting van mondiale internetinfrastructuur. Zolang die infrastructuur geconcentreerd blijft bij Amerikaanse partijen, is de reikwijdte van Amerikaanse rechterlijke bevelen voor Europese domeinnaamhouders een structureel gegeven en géén uitzondering.

Heb je vragen na het lezen van dit blog? Neem dan gerust contact met ons op.