Vrijwel iedere organisatie ziet de potentie van AI, maar lang niet iedere organisatie krijgt het werkend. Er wordt dan ook veel geïnvesteerd in pilots, beleid en tooling. Toch blijft de opbrengst vaak uit en valt de praktijk tegen. Onderzoek van MIT laat zien dat naar schatting 95% van de AI-projecten niet succesvol wordt opgeschaald. Waar gaat het mis? Vaak zien we het 'Shiny Object Syndrome': er wordt een tool gekocht (omdat de concurrent het ook doet) en daarna wordt er pas gezocht naar een probleem. Het resultaat: een prachtige AI-pilot die een taak automatiseert die eigenlijk niemand belangrijk vindt. Of een tool die niemand durft te gebruiken omdat de uitkomsten niet vertrouwd worden.
Waarom komt AI niet verder dan een pilot?
De oorzaak ligt niet per se bij de technologie, maar bij de manier waarop AI wordt geïmplementeerd. Organisaties onderschatten wat er nodig is om AI daadwerkelijk goed in te zetten. Veel AI toepassingen zijn eenvoudig en snel in te zetten. Door de snelheid zien organisatie soms de menselijke, technische en organisatorische kant over het hoofd.
In veel organisaties is veel aandacht voor compliance. Met de AI Act, AVG en toenemende Europese regelgeving is verantwoorde inzet van AI een belangrijke voorwaarde geworden. Maar compliance alleen maakt AI nog geen succes. De meeste AI-initiatieven stranden op hetzelfde punt. Er is enthousiasme, er zijn ideeën en soms zelfs pilots, maar de stap naar structurele inzet blijft uit. Use cases zijn onvoldoende scherp gedefinieerd, de waarde voor de organisatie is onduidelijk, stakeholders zijn niet meegenomen en de organisatie is niet voorbereid op verandering. AI blijft daardoor een experiment in plaats van een integraal onderdeel van de bedrijfsvoering.
Verantwoorde implementatie
De opleiding Certified AI Lead Implementer (CAILI®) is ontwikkeld voor precies dit probleem. CAILI® richt zich op professionals die verantwoordelijk zijn voor een bestendige inzet van AI op een verantwoorde manier. De focus ligt op het maken van juiste keuzes: welke problemen zijn geschikt voor AI, hoe zorg je dat AI bijdraagt aan organisatiedoelstellingen en hoe nemen we de organisatie op een goede manier mee?
De focus ligt niet op het blindelings toepassen van technologie, maar juist op het beantwoorden van de cruciale 'hoe'-vragen. Het grootste misverstand is dat AI hele banen vervangt. In werkelijkheid vervangt AI taken. De kunst is om niet te kijken naar wat technisch mogelijk is, maar naar waar processen knellen. Effectieve AI-toepassingen richten zich op taken met een hoge frequentie en lage variatie. Denk aan het samenvatten van dossiers, het categoriseren van klantvragen of een eerste controle van contracten. De succesformule is niet automatisering, maar een afgewogen samenwerking tussen mens en technologie: de AI doet het saaie voorwerk, de expert maakt het af.
Kip of ei?
In de praktijk is het niet ongebruikelijk dat eerst een licentie wordt aangeschaft en dan pas wordt nagedacht over het probleem dat organisaties willen oplossen. Organisatie hebben dan wel een licentie voor Copilot of ChatGPT, maar zoeken nog naar een concrete toepassing.
Succesvolle organisaties draaien dit om. Zij starten met een heldere en meetbare bedrijfsdoelstelling en beoordelen dan of AI het juiste middel is. Als de business case niet vooraf hard te maken is op basis van tijdswinst, kwaliteitsverhoging of kostenbesparing is de kans groot dat het de pilotfase niet doorkomt.
Dan is er nog de medewerker. De oplossing kan nog zo goed zijn maar als de medewerkers het niet zien zitten of zich bedreigd voelen, is het gedoemd te mislukken. Implementatie gaat daarom hand in hand met verandermanagement. Dit betekent: transparant zijn over wat de tool wel en niet kan (demystificatie) en medewerkers trainen in hoe ze de tool gebruiken op een manier dat er een goede samenwerking is tussen mens en technologie. Zodra medewerkers merken dat AI hen niet vervangt, maar juist het vervelende werk uit handen neemt waardoor zij zich kunnen richten op hun expertise, slaat de weerstand om in enthousiasme.
Wat succesvolle organisaties anders doen
Organisaties die op dit moment AI succesvol inzetten, onderscheiden zich niet doordat zij betere modellen hebben. Sterker nog, het is eenvoudiger dan ooit om toegang te hebben tot de snelste en beste modellen. Zelfs met een geringe investering. Succesvolle organisaties onderscheiden zich omdat zij een beter implementatieproces hebben. Probleemdefinitie, klein beginnen, gecontroleerd testen en verantwoord opschalen. Door bij de selectie rekening te houden met compliance zorgt dit niet voor een obstakel maar juist voor een helder kader. CAILI®-professionals spelen hierin een sleutelrol.
Dat betekent overigens niet dat compliance ondergeschikt of minder belangrijk is. Integendeel: zonder een juiste structuur van governance en toezicht is AI niet duurzaam inzetbaar. Onze opleidingen CAICO® en CAILI® vullen elkaar aan, maar hun rollen zijn verschillend. CAICO® borgt dat AI verantwoord kan worden ingezet en CAILI® zorgt ervoor dat AI ook daadwerkelijk wordt ingezet en blijft werken.
Dat veel projecten mislukken, is geen reden tot terughoudendheid, maar een reden om na te denken over een meer verantwoorde implementatie. AI vraagt niet alleen om visie en regels, maar vooral om mensen die weten hoe je AI verantwoord, effectief en organisatiebreed implementeert. De vraag is niet of je AI gebruikt, maar of je het goed implementeert.
Wil jij organisaties helpen bij het succesvol implementeren en opschalen van AI-projecten? Volg dan onze opleiding tot Certified AI Lead Implementer (CAILI®).
CAILI®-opleiding
