2025 is alweer voorbij gevlogen en is, zoals verwacht, een bewogen jaar geweest voor AI en de regulering daarvan. Ook in 2025 heeft de trein van technologische voortgang niet stilgestaan en zijn er weer een reeks AI-applicaties, -systemen en -modellen uitgebracht, die ons leven makkelijker zouden moeten maken. Tegelijkertijd is het ook een jaar geweest waarin de scepsis rondom AI steeds groter is geworden. Maakt AI-technologie wel haar beloftes waar? Is de economie rond AI niet alleen maar één grote bubbel? Het is moeilijk om daar met enige zekerheid over te speculeren. Wel kunnen we de ontwikkelingen nog even goed op een rij zetten, zodat we met perspectief 2026 in kunnen stappen.
Technologische ontwikkelingen
In 2025 zijn er niet veel écht grote doorbraken geweest als het gaat om nieuwe AI-applicaties en de manier waarop we computers gebruiken. Het jaar heeft vooral in het teken gestaan van het verbeteren van de bestaande tools: het krachtiger en capabeler maken van Large Language Models zoals ChatGPT, Copilot en Gemini; het integreren van AI in bestaande applicaties; en – wat we ook bij veel klanten zien – het integreren van AI binnen interne processen. Ondanks deze ‘steady as she goes’-aanpak zijn er zeker nog een aantal technische ontwikkelingen geweest die impact maken op AI in 2025 én de komende jaren.
Nadenkende ‘reasoning’ models
De grootste verbetering die heeft plaatsgevonden voor de grote taalmodellen zoals ChatGPT, is de introductie van een ‘nadenkmodus’. In deze modus doorlopen deze tools een aantal stappen die te vergelijken zijn met een redeneringsproces om tot preciezere antwoorden te komen. In de kern doen taalmodellen nog precies hetzelfde: ze vullen woorden aan op basis van de tekst van de vraag die de gebruiker heeft gesteld. Maar bij nadenkende modellen worden eerst woorden aangevuld volgens een vast stramien, zoals: “Om de vraag van gebruiker te beantwoorden moet ik eerst weten of […]”. Door vragen meer stapsgewijs te behandelen, zijn er meer prestaties te halen uit dezelfde modellen zonder dat deze een heel stuk complexer hoeven te worden.
Dit was ook wel broodnodig. De grote verbeteringen van de afgelopen jaren zoals GPT 3.5 en GPT 4 lijken een beetje een plateau te hebben bereikt. Simpelweg modellen groter en complexer maken, wordt veelal niet meer gezien als een kosteneffectieve wijze om meer prestaties te persen uit taalmodellen. De makers van deze modellen zijn dan ook aangewezen op dit soort slimme trucjes om meer prestaties te kunnen neerzetten.
De AI Act: meerdere onderdelen in werking
In 2025 zijn tevens meerdere onderdelen van de AI Act in werking getreden. De AI Act is zo opgebouwd dat de regels voor verschillende risicocategorieën gefaseerd in werking treden, waarbij de grootste bulk ons te wachten staat in 2026. In het afgelopen jaar hebben we de regels in werking zien treden voor verboden praktijken, AI-geletterdheid en AI voor algemene doeleinden (GPAI). Nog even kort op een rij:
- Sinds 2 februari 2025: de regels voor verboden praktijken (artikel 5 AIA) zijn in werking getreden. Dit betekent dat alle AI-systemen die voldoen aan een omschrijving uit artikel 5 niet langer ingezet mogen worden en direct moeten worden stopgezet. De boetes bij het toch voortzetten van deze systemen kunnen fors zijn.
- Tevens sinds 2 februari 2025: De regels voor AI-geletterdheid zijn in werking getreden. Dit houdt in dat medewerkers voldoende moeten zijn (bij)getraind om de AI-systemen die zij voor hun werkzaamheden gebruiken afdoende kunnen begrijpen en daar verantwoord mee om kunnen gaan. Dit vraagt dan ook om een organisatie- en applicatie-specifieke aanpak.
- Sinds 2 augustus 2025: de regels voor AI voor algemene doeleinden (GPAI) zijn van kracht gegaan. Dit betreft een reeks verplichtingen bij het maken van generieke AI-modellen over hoe deze zijn ontwikkeld, hoe de veiligheid van deze modellen worden gewaarborgd; en een register over de verwerkte auteursrechtelijke beschermde content die gebruikt is om het model te trainen.
Daarnaast is in de loop van het jaar een reeks guidance-documenten gepubliceerd door de Europese Commissie over hoe onderdelen van de AI Act dienen te worden geïnterpreteerd. Zo is er guidance over de reikwijdte van het begrip AI-systeem; verboden praktijken; over GPAI; en nog wel veel meer. Ook het komende jaar staan er guidelines op de agenda, waaronder over de verschillende hoog-risico applicaties.
Wat staat ons te wachten?
Ook het komende jaar staat weer veel op de agenda; met name vanuit het reguleringslandschap. De AI Act zal vanaf augustus nagenoeg vol in werking treden, waarbij we vanaf dat moment echt compliant moeten zijn met alle eisen uit de tekst.
Althans, is dat ook echt zo? Want ook op de agenda van de Europese Raad van Ministers en het Parlement is het Omnibus-wetsvoorstel over de AI Act. Dit voorstel, waarover ik in een eerder blog ook al schreef, beoogt te snoeien in een flink aantal onderdelen van de AI Act; en ook uitstel te bieden op de verplichtingen voor hoogrisico-AI. Dus misschien dat het jaar er toch anders uit gaat zien dan gedacht en krijgen we alsnog een jaar of twee extra de tijd om compliant te worden.
Tegelijkertijd, dat is nog maar een wetsvoorstel. Of deze ook succesvol door het Europees Parlement kan worden geloodst, is allerminst zeker. In die onzekerheid is het dan ook nog steeds belangrijk dat organisaties er alles aan doen om op tijd aan de geldende wetgeving te kunnen voldoen.
Benieuwd naar hoe AI zich dit jaar verder gaat ontwikkelen? Blijf op de hoogte met onze AI-nieuwsbrief!
Inschrijven AI-nieuwsbrief
