Wanneer is octrooi op software zinvol?

Is mijn software octrooieerbaar? Met die vraag worstelen veel internetondernemers. En met goede redenen: het octrooieren van software is een lastige en dure kwestie. Niet alleen zijn er wettelijke grenzen aan softwareoctrooien, maar ook de praktische beperkingen leveren de nodige problemen op. De belangrijkste vraag is dan ook altijd: wat wil jij met het octrooi, en hoe past dit in jouw bedrijfsstrategie?

Eerst de juridische kant: kan je octrooi op software krijgen? Dat hangt af van wat de software precies 'oplevert' in termen van technologische innovatie. Octrooi kan eigenlijk alleen als de software de computer zelf beter laat werken. Denk aan device drivers, audio/video spelen of opnemen, of communicatiesoftware. Een handig vergrootglasje voor kleine teksten is alleen handig voor de gebruiker, de computer zelf merkt daar niets van. Software waarmee je sneller een harde schijf doorzoekt, weer wel, omdat dat raakt aan de hardware.

Ook moet de software nieuw en innovatief zijn. Software die alleen bestaande concepten of technieken opnieuw implementeert, of die een bestaand concept prettiger bruikbaar maakt, is om die reden niet octrooieerbaar. Ook als de software al op de markt is, is een octrooi niet meer mogelijk. Het maakt daarbij niet uit of de broncode geheim is gehouden.

Een belangrijke praktische kwestie betreft de kosten. Een Nederlands octrooi opstellen en indienen kan gauw 5000 euro kosten, inclusief kosten voor het opstellen door een octrooigemachtigde, zoals onze partner Arnoud Engelfriet. De exacte prijs hangt af van het soort uitvinding en de complexiteit daarvan. Het traject van indiening duurt in principe 2 à 3 maanden, en je hebt dan zo'n jaar tot achttien maanden later een Nederlands octrooi. Wil je in heel Europa bescherming, dan kan dat snel meer dan het dubbele kosten. Bovendien moet je na verlening het octrooi laten vertalen, en dat is een flinke kostenpost.

De belangrijkste vraag is echter altijd of een octrooi wel zinvol is. Waarom wil je een octrooi? Het staat mooi aan de muur, dat zeker, maar er zijn goedkopere leveranciers van wandversiering. Een octrooi is een juridisch recht om iemand aan te mogen klagen of om licentiegeld te vragen, maar je moet dan wel bereid en in staat zijn om dat ook echt te doen.

Daarbij speelt onder andere mee hoe 'sterk' de uitvinding is. Wil je exclusiviteit, dan moet het octrooi onaantastbaar zijn, want de concurrent zal dan gegarandeerd proberen het onderuit te krijgen. Kies je voor licenties, dan is een smetje minder erg: de kosten voor de licentie zijn vaak lager dan een rechtszaak, dus de kans op een rechtszaak is daarmee kleiner.

Besef goed: je concurrenten zullen jouw uitvinding zullen namaken, ook als deze is geoctrooieerd. Alleen jij kunt daartegen optreden; de politie of overheid zal je hier niet bij helpen. En in hoeverre het octrooi je hierbij kan helpen, hangt heel erg af van wat de uitvinding precies is – en hoe jouw bedrijfsmodel eruitziet.

Je moet dus eerst een strategie formuleren waar je het octrooi voor wilt inzetten. Zo kun je ervoor kiezen om exclusiviteit juridisch af te dwingen. Je gaat dan je concurrenten aanklagen omdat ze jouw uitvinding namaken. Een andere optie is juist licenties verkopen, zodat iedereen jouw uitvinding gaat gebruiken en jij daarvan profiteert. Dat kan bij een communicatiesysteem erg handig zijn, als jouw visie is dat het protocol de wereldstandaard zou moeten worden. Ook kun je je octrooi gebruiken als wisselgeld: als concurrenten jou dwarszitten met octrooien, kun je ze aanbieden dat ze een licentie onder dit octrooi krijgen, mits ze ophouden jou lastig te vallen met hun octrooien.

Daarnaast moet je rekening houden met je kansen bij een octrooirechtszaak. Een nieuw algoritme voor internetzoekmachines is wel octrooieerbaar, maar is het niet slimmer dit geheim te houden? De concurrent kan immers bij de zoekmachine niet zien hoe het algoritme werkt, maar kan dat wel lezen in het octrooi. En omgekeerd: jij kunt dan weer niet bewijzen dat de concurrent jouw algoritme gebruikt. Daarom is zo'n algoritme misschien beter geheim te houden.

Er kunnen ook andere redenen zijn: startende bedrijven willen vaak een octrooi omdat hun investeerders daarom vragen. Of je wilt een nieuw softwareproduct onder licentie uitbrengen. Met een octrooi op dat product is het dan vaak mogelijk om de inkomsten bij de belastingaangifte in de octrooibox onder te brengen. In deze gevallen is een Nederlands octrooi vaak een prima oplossing.

De beslissing om een octrooi aan te vragen moet dus altijd logisch passen in jouw ondernemingsplan. Hoe wil jij met jouw bedrijf en met jouw innovatie geld verdienen, en op welk moment heb je daar bescherming voor nodig? En kun jij die bescherming krijgen via een octrooi?

Krijg grip op jouw innovatie

Wil jij zeker weten dat jouw octrooistrategie perfect aansluit op jouw bedrijfsmodel? Wij helpen je graag met juridisch advies op maat over softwareoctrooien, zodat jij precies weet wanneer en hoe je jouw innovatie kunt beschermen.